Archief voor november, 2011

Nog even over Egypte

DSCN3675

In februari dit jaar schreef ik voor het weblog Joop.nl een artikel over Egypte. Misschien is het nog interessant in het licht van de komende Egyptische verkiezingen. Ik sta er nog steeds onverkort achter.

Een ‘Iraanse revolutie’ in Egypte ligt niet voor de hand

De Moslimbroeders en de Iraanse sjiitische geestelijkheid verschillen wezenlijk

Carl Stellweg

De toekomst van Egypte mag ongewis zijn, een regime van Iraanse snit is zeer onwaarschijnlijk en dat moet duidelijker worden gezegd. Westers wantrouwen jegens die toekomst kan het land echter wél in de armen van Teheran drijven. Een op kennis van zaken gestoelde positiebepaling is nu dus van groot belang.

Als het waar is dat het Westen, uit vrees voor de islam, dictaturen te lang heeft beschermd, dan dient er ook echt een keuze te worden gemaakt voor ruimhartige steun aan de democratie in Egypte en tegen verspreiding van het spookbeeld van een ‘tweede Iran’. Niet omdat de Moslimbroeders ineens aan de borst moeten worden gedrukt, wel omdat dergelijke onheilsprofetieën overdreven zijn en juist daardoor gevaarlijk. In dit geval zou de onheilsprofetie namelijk zichzelf kunnen vervullen.

Wie Iran als afschrikwekkend voorbeeld stelt, laat buiten beschouwing dat de Moslimbroeders en de Iraanse sjiitische geestelijkheid wezenlijk verschillen. Je zou kunnen zeggen dat ze zich tot elkaar verhouden als de KVP tot het Vaticaan – maar een politiek Vaticaan, met een paus als superpresident en kardinalen die alle wetten sanctioneren en bepalen wie aan verkiezingen mogen meedoen.

Ali Khamenei, de geestelijk leider van Iran

Het Iraanse klerikale establishment was ten tijde van de sjah al machtig, ook al stond het nog buiten de politiek.  De meeste geestelijken waren ‘quiëtistisch’: zij hielden zich liever niet met wereldse zaken bezig. Maar ook onder de sjah hadden zij grote sociale invloed. Ook beschikten zij over ruime financiële middelen. En er was één charismatische geestelijke die zich wel degelijk politiek roerde, sterker nog: toen de Perzische monarchie in 1979 ten val kwam, had hij haar al tientallen jaren getart. Een oud grapje luidde dat de sjah ayatollah Ruhollah Khomeini honderd miljoen dollar bood als deze zijn verzet tegen diens bewind staakte. Waarop Khomeini de sjah het dubbele bood.

De Moslimbroederschap is geen machtsbolwerk van geestelijken, veeleer een sociaal-politieke organisatie – invloedrijk en wijdvertakt,  maar toch zonder die lange, knellende tentakels waarop de sjiitische geestelijkheid kan bogen.

Lees meer